7. Kỹ năng nghe và nói
Thi nghe: Kỹ năng nghe chỉ có một số tình huống nhất định và việc bạn có được điểm cao hay không phụ thuộc vào việc bạn quen thuộc thế nào với các tình huống cụ thể như vậy. Điều cần nhớ là để được điểm cao, bạn không cần phải nghe thật xuất sắc, nhưng bạn phải nghe được đúng những thứ mà người ta “test” bạn. Tôi nghĩ bạn nên chú ý những yếu tố này khi làm bài thi:
- Nghiên cứu các tình huống thi của IELTS và cố gắng làm quen với chúng: tôi hình dung tình huống đầu là tình huống hỏi-đáp thông tin (ví dụ: đi du lịch, làm thẻ hội viên, đăng ký thông tin…), tình huống 2 là tình huống cung cấp thông tin một chiều và có thể kèm việc điền sơ đồ/ biểu đồ. Trong phần ba, bạn sẽ nghe một tình huống có khoảng 2-3 người về một chủ đề mang tính academic life như thảo luận nhóm chuẩn bị cho một bài tập, trao đổi giữa sinh viên- thầy giáo… và phần cuối là một bài mô phỏng một buổi lên lớp thực ở đại học và chỉ có thầy giáo nói mà thôi. Cái chính xác nhất bắt chước lại format này là những quyển sách luyện thi IELTS, ngoài ra, tùy điều kiện mà bạn có thể tham khảo các tình huống gần giống như vậy tài liệu trên đài báo, truyền hình. Ý tôi nói nghiên cứu kỹ tức là khi luyện tập, bạn không được bỏ qua bất kỳ một từ mới nào hoặc một ngữ cảnh nào mà mà bạn không biết/ không quen thuộc. Khi gặp trong bất kỳ một bài luyện nào, bạn phải tra hết các từ mới, hiểu hết các tình huống. Trong mỗi phần, từ cần điền có thể là rất ngắn, được đọc rất nhanh, và chỉ lặp lại một lần, vì vậy nếu không phản xạ tốt và có vốn từ chắc chắn trong những ngữ cảnh giống như vậy, bạn sẽ rất bối rối.
- Tranh thủ từng giây một để đọc các thông tin về bài nghe. Những câu hỏi cung cấp cho bạn nhiều thông tin về bài nghe, quan trọng nhất là (1) tình huống, (2) giới hạn từ của câu trả lời, (3) các chi tiết của bài nghe, thể hiển qua các từ có sẵn. Các bạn nên đọc, gạch chân dưới các từ quan trọng để theo dõi khi nghe, đồng thời tưởng tượng ra một số từ đồng nghĩa với những từ trong bài.
- Tập trung, đây là yếu tố quan trọng nhất khi làm bài nghe, vì chỉ sao nhãng một lát thôi bạn sẽ mất một thông tin quan trọng nào đó. Tôi có một kinh nghiệm là vừa nghe vừa take note lại các thông tin vì nhận thấy như vậy mình sẽ chủ tâm tập trung hơn và sẽ lưu giữ được nhiều thông tin hơn về bài nghe. Bài nghe chỉ được nghe một lần và vì thế nhiều khi mình không thể nhớ được đầy đủ thông tin.
- Dành thời gian kiểm tra lại các lỗi ngữ pháp như số ít số nhiều, chia động từ, lỗi chính tả tránh sai các lỗi không đáng có.
Thi nói: Thi nói là phần thi tôi có ít kinh nghiệm nhất và hay bị điểm thấp nhất, tôi chỉ mạo muội chia sẻ với bạn vài điểm như thế này:
- Chuẩn bị một vài chủ đề, nhiều sách dạy ôn tập có những gợi ý như kiểu: a memory, a special item, a person, a day…. Khi có các chủ đề này rồi, cố gắng ngồi brainstorm ra một số ý tưởng. Bạn không cần phải chuẩn bị những bài nói dài dòng và học thuộc; việc quan trọng khi làm bài thi nói là giữ mất bình tĩnh và trong một thời gian ngắn có thể nghĩ ra một cái gì đó để nói.
- Tốt nhất là cố gắng tìm một người bạn đề cùng tập nói, nhưng tôi nghĩ bạn vẫn nên tập nói trước gương để tự điều chỉnh giọng nói, sắc mặt…
- Chú ý phát âm, đặc biệt là trọng âm và số ít số nhiều của từ.
8. Quá trình thi và làm bài thi
Sau ba lần thi IELTS, tôi xin cóp nhặt tất cả những ký ức còn sót lại để kể cho bạn quá trình thi để bạn tham khảo:
Ngày thi nói: bạn có thể thi nói trước hoặc sau khi thi ba kỹ năng còn lại, và thi tại các địa điểm của Idp hoặc Hội đồng Anh. Theo kinh nghiệm của tôi bạn nên đến trước khoảng 1 tiếng rưỡi, nhất là nếu bạn thi muộn sau nhiều người. Thông thường thi mỗi thí sinh sẽ được ước tính là nói trong khoảng 20phút, và họ sẽ căn cứ vào đó để xếp lịch. Tuy nhiên, trường hợp phổ biến là mọi người sẽ nói và ra rất nhanh, vì thế, đến sớm thì bạn có thể vào nói luôn. Ngoài ra, cẩn thận nếu có nhiều phòng thi. Lần thi thứ hai tôi đã lên nhầm phòng, khiến giám khảo và bản thân tôi phải chờ đến 15 phút, nên khi vào cũng hơi bị lúng túng, quả nhiên kết quả không khá cho lắm.
Để mở đầu, giám khảo sẽ hỏi bạn một số câu hỏi mang tính chất làm quen và tạo không khí cởi mở. Nên nhớ, giám khảo cũng là những người bình thường thôi, họ có cái đặc thù nghề nghiệp là hỏi đi hỏi lại nhiều người một số câu hỏi cũ rích (tôi thấy họ để một tập dày trước mặt và chọn ngẫu nhiên rồi đọc ra), vì thế họ cũng sẽ rất thích nếu bạn hào hứng, cởi mở và chia sẻ những gì đó thú vị hay là đặc biệt về bản thân bạn, chứ không nhất thiết phải nói y như những gì sách luyện thi dạy bạn. Bản thân kỹ năng nói cũng là thể hiện sự tự tin của bạn khi sử dụng ngôn ngữ: việc bạn nghĩ ra điều gì đó để nói, nói ra được, và nói đúng là bạn thắng rồi. Đừng ngại hay lo lắng nếu bạn có điểm gì đó bất lợi. Ví dụ như lần thứ ba thi nói, sức khỏe của tôi không tốt lắm vì đã bị đau họng suốt cả tuần, nói lào khào lào khào và thỉnh thoảng lại bị ho. May mà thầy giám khảo rất thông cảm và hỏi tôi tại sao lại ốm thế, sau khi tâm sự rằng tôi vừa đi công tác xa về và khi về Hà Nội, bị lạnh đột ngột và ốm luôn, chủ đề cuộc nói chuyện chuyển sang khí hậu ở vùng Tây Nguyên của Việt Nam (nơi tôi ở suốt 3 tháng trời) trước khi về Hà Nội và tôi có thể thấy vị giám khảo ngạc nhiên thế nào khi tôi chia sẻ rằng ở Tây Nguyên rất nóng, không lạnh như ở Hà Nội thế này. Sau đó giám khảo còn hỏi tôi về công việc của tôi, lý do tại sao tôi làm việc đó… và chúng tôi đã nói chuyện khá vui trước khi bắt đầu thi.
Để mở đầu phần thi, giám khảo sẽ bật băng, (giờ tôi thấy người ta dùng máy mp3) và yêu cầu bạn cho xem ID cho đúng thủ tục. Phần một sẽ là một loạt các câu hỏi ngắn về một chủ đề quen thuộc. Tôi chỉ đưa ra một lời khuyên cũ là nên cố gắng trả lời câu hỏi và mở rộng nó ra một chút: trả lời + lí do tại sao, ví dụ cụ thể, giải thích nguyên nhân… Phần hai, bạn sẽ được phát một chủ đề (kẹp trong một tờ giấy bìa) dưới dạng một câu hỏi và khoảng 3 câu gợi ý những phần bạn có thể trả lời. Bạn có sắn giấy trắng và bút chì để gạch ra một số ý cho câu trả lời. Lời khuyên của tôi là chọn cái gì bạn có thể nói tự tin và trôi chảy, không phải những gì quá ghê gớm hoặc khủng khiếp, hãy phát huy những kinh nghiệm của bạn thân. Phần ba sẽ là thảo luận về một số câu hỏi liên quan ít nhiều đến chủ đề mà bạn đã nói ở phần trước và giám khảo sẽ kiểm tra khả năng và vốn từ của bạn về nhiều chủ đề khác nhau. Quan trọng là bạn phát biểu được ý tưởng của mình, và thể hiện được rằng bạn, ở một mức nào đó, làm chủ được ngôn ngữ tiếng Anh.
Trong ngày thi ba kỹ năng nghe, đọc, viết, bạn sẽ được yêu cầu đến sớm, khoảng 8 giờ hơn thì phải. Đến nơi, bạn sẽ phải xem bảng để xem số Candidate number của mình thế nào. Sau đó bạn sẽ phải gửi hết đồ đạc (vì thế không nên mang nhiều), bao gồm cả điện thoại di dộng. Những thứ được mang vào là bút chì, tẩy, gọt bút chì, chai nước bằng nhựa trong và đương nhiên là ID của bạn. Sau đó, ban tổ chức sẽ kiểm tra để biết chắc rằng “bạn chính là bạn”: đề nghị bạn xuất trình ID, xem xét mặt mũi, so với ảnh của bạn đã nộp khi đăng ký thi, rồi xếp chỗ cho bạn trong một căn phòng khá lớn. Mỗi lần thi có khoảng 100 thí sinh ở trong một căn phòng rộng, vành rèm kín mít, có thể có điều hòa nên bạn nào hay lạnh không nên mặc áo ngắn tay, mỗi người ngồi một bàn, tại bàn đã có sẵn bút chì, tờ giấy ghi thông tin về bạn (và tai nghe nếu bạn thi ở Idp). Việc xếp thí sinh vào chỗ ngồi mất khá lâu thời gian. Sau đó họ sẽ phổ biến cho bạn về qui trình thi, nội qui thi, mất khoảng 10 phút. Một điều chắc chắn là dù được gọi đến từ 8 giờ, phải 9 giờ thông thường bài thi mới bắt đầu.
Để làm bài thi nghe, đầu tiên họ sẽ phát cho bạn một tờ Answer sheet cho cả Listening và Reading và hướng dẫn bạn cách điền thông tin cá nhân thí sinh. Sau đó, họ sẽ phát một quyển gọi là Listening booklet trong đó có thông tin và câu hỏi của bài thi nghe. Một điều quan trọng là bạn có quyển booklet đó để nghe và viết linh tinh (take note, trả lời câu hỏi) trong suốt bài thi nghe, rồi sau khi nghe xong, bạn lại có thêm 10 phút để viết lại câu trả lời và kiểm tra lại vào answer sheet. Thi đọc thì khác hơn một chút, bạn cũng có quyển booklet có câu hỏi, nhưng bạn sẽ phải trả lời trực tiếp vào tờ answer sheet và vì thế phải chú ý đừng viết hai lần để phí phạm thời gian. Tất cả các q booklet và các sheet sẽ được thu lại hết.
Thi viết thì bạn cũng sẽ có một booklet và answer sheet riêng và bạn có thể xin thêm giấy nếu cần. Mỗi bài thi đều tuân thủ thời gian rất ngặt nghèo và những người trông thi sẽ đảm bảo ai cũng ở trong những điều kiện thời gian làm bài như nhau.
Bài thi sẽ kết thúc vào khoảng tầm 12 giờ.
Tôi có vài lời khuyên thế này với bạn trước ngày thi:
- Trước khi thi, tôi nghĩ bạn nên giành mấy ngày cuối làm một số bài thi thử để làm quen với điều kiện thi, đồng thời rèn luyện cho bạn thói quen tập trung và thích nghi với điều kiện làm bài.
- Nên nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc, và có tâm trạng thoải mái. Điều này sẽ giúp bạn tập trung và làm bài tốt hơn.
- Nếu bạn không chắc chắn về địa điểm thi, nên đến khảo sát trước ngày thi, đừng để những sai sót như tắc đường, không tìm được chỗ gửi xe, đi ngược chiều, vội vã … làm ảnh hưởng đến tâm lí của bạn.
- Ăn hợp lý: đủ chất để chuẩn bị cho một cuộc thử thách gay go tốn khá nhiều calo, nên nhớ là bạn sẽ chẳng có cơ hội ăn gì và phải hạn chế tối đa việc đi vệ sinh từ lúc 9 giờ đến tận khoảng 12 giờ cơ đấy. (Nếu bạn muốn ra phải có giám khảo tháp tùng và cũng không được ra vào lúc người ta phổ biến qui chế thi, vào những phút đầu và cuối của mỗi bài thi).
- Đến đúng giờ và tuân thủ hướng dẫn của người trông thi.
9. Lời kết
Trước hết, xin rất cảm ơn bạn đã kiên nhẫn đọc đến dòng này, những kinh nghiệm này của tôi được rút ra sau ba lần thi IELTS và quá trình ôn luyện chăm chỉ và miệt mài vì thế nhiều bạn sẽ nghĩ rằng để đạt điểm cao phải học thật “trâu bò”, làm thật nhiều bài tập, mua thật nhiều sách, còn nếu không có thời gian học thì phải chịu… điểm thấp. Điều đó không đúng một chút nào, tôi nhớ rất rõ rằng, lần thi đầu tôi chuẩn bị khoảng 1 năm, nhưng quá trình học rất vất và vì khi đó tiếng Anh của tôi rất kém và thường xuyên bị ngắt đoạn. Lần thứ hai tôi tự ôn luyện cũng khoảng 1 năm, nhưng tự nhận thấy chỉ có khoảng 4 tháng cuối là hiệu quả nhất và hữu ích nhất. Lần thứ ba từ lúc tôi quyết định thi đến ôn và lúc thi xong chỉ có 2 tuần. Từ những lần thi đó, tôi nghĩ, việc học tiếng Anh phải bắt đầu từ những kiến thức cơ bản nhất, ngoài ra để ôn tập chuẩn bị cho IELTS, bạn cần học theo đúng hướng, (những hướng nào thì bạn từ rút ra cho mình thôi). Nếu bạn có nhiều thời gian thì rất tốt, nhưng tôi nghĩ chứng chỉ IELTS cũng không phải là thứ quá quan trọng để bạn bỏ ra quá nhiều thời gian công sức, thi vèo một cái là xong mà cũng chỉ có hạn trong vòng 2 năm là hết, trong khi còn có rất nhiều thứ bạn cần phải học. Thời gian luyện của mỗi người là bao nhiêu thì còn tùy vào lượng kiến thức bạn đã có, điều kiện thời gian, kinh tế, mục tiêu của từng người… Tuy nhiên, học kiểu gì thì học, bạn vẫn phải tập trung vào hai thứ: kiến thức tiếng Anh bạn có và kỹ năng sử dụng trong những hoàn cảnh cụ thể.
Một điều nữa tôi nhận thấy là IELTS là một chứng chỉ tốt để đánh giá vốn tiếng Anh của bạn trong môi trường học thuật, nó không phải là thước đo trình độ tiếng Anh của mỗi người một cách tuyệt đối. Việc bạn có được điểm cao hay không còn là do kỹ năng ứng dụng tiếng Anh trong một số trường hợp cụ thể, đặc biệt là việc bạn hiểu được cách tư duy theo một cách gần giống với tư duy của người ra đề nhất. Vì vậy, bạn không nên nghĩ rằng có chứng chỉ IELTS tốt đã là có vốn tiếng Anh ‘siêu phàm’, là không có lỗi lầm gì hết, là làm cái gì cũng đúng. Tôi thì thấy nếu bạn học IELTS cẩn thận, bạn sẽ có kinh nghiệm và kỹ năng rất tốt để sử dụng tiếng Anh trong nhiều môi trường khác nhau cũng như tiếp thu các kiến thức mới, tuy nhiên, bạn vẫn còn rất nhiều điều phải học, nhất là trong những hoàn cảnh mới.
Ngoài ra, cho dù bạn thi IELTS để đi du học, xin việc, hay thi… chơi cho biết, thời gian mà chứng chỉ có hiệu lực cũng rất ngắn ngủi, chỉ có hai năm. Vì thế, hãy tận dụng thời gian đó để làm những điều bạn mong muốn và cố gắng phát huy những gì bạn đã học được từ IELTS.
Thay cho lời kết, tôi xin chia sẻ với bạn một điều rất quan trọng mà tôi học được từ việc chuẩn bị thi IELTS, “Nếu bạn muốn làm điều gì, hãy làm điều đó với niềm say mê”. Bạn đừng nên học IELTS như kiểu lập và hoàn thành kế hoạch hay thực hiện một nghĩa vụ nào đó với bên thứ ba J. Bản thân việc chuẩn bị và thi IELTS cũng là một sự trải nghiệm thú vị để bạn phát hiện và phát huy các khả năng của mình và tôi thấy những thời gian đấy rất quí giá đối với sự trưởng thành của bản thân tôi. IELTS không chỉ nó mở ra cho bạn nhiều cơ hội trong cuộc sống: công việc, khóa học, học bổng…; kỳ thi này còn giúp bạn định hướng lại việc tích lũy các kiến thức mang tính thực tiễn cao, (chứ không cắm cúi học vẹt chia động từ và viết lại câu như chương trình học phổ thông mà đến lúc cần dùng chẳng biết nói, biết viết thế nào cả, gặp một bài đọc khó là không biết xử lý thế nào) và tăng cường khả năng tư duy và vận dụng ngoại ngữ của bạn ở trường học, nơi làm việc hay ngoài cuộc sống. Với bản thân tôi, IELTS còn mang đến cho tôi cơ hội chia sẻ này với các bạn và tôi tin rằng sau khi ôn và thi IELTS, bạn cũng sẽ có nhiều dịp giúp đỡ nhiều bạn khác có cùng quan tâm đến kỳ thi này. Đây cũng là một điều thú vị mà IELTS đã giúp tôi nhận ra, việc học không phải dừng ở lúc bạn ôm được một tấm bằng công nhận bạn thế này thế kia, đó chỉ là sự khởi đầu mới và hơn hết, bạn sẽ thấy kiến thức chỉ hữu ích và mang lại cho ta niềm vui khi được sử dụng để làm những điều tốt đẹp hơn cho người khác và cho cuộc sống.
Chúc bạn ôn thi IELTS tốt, đạt kết quả như ý và cảm thấy hài lòng với những gì mà kỳ thi mang đến cho bạn. Một lần nữa, cảm ơn vì đã đọc những chia sẻ này của tôi.
MTHà
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét